7:18 CH
Thứ Năm
8
Tháng Sáu
2023

CON ƠI, TRƯỚC HẾT LÀ PHẢI SÒNG PHẲNG - ĐOÀN THANH LIÊM

18 Tháng Mười Một 201112:00 SA(Xem: 15141)
Con ơi, trước hết là phải sòng phẳng

Tôi thường theo lời giáo huấn của cha ông thuở xưa trong việc xử thế hàng ngày tại gia đình, cũng như ở ngòai xã hội. Một trong những điều chỉ bảo của các cụ xưa, mà tôi cho là rất chí lý, để mà áp dụng trong việc dậy bảo con cháu trong gia đình mình, đó là câu nói thật ngắn gọn chỉ gồm có 4 chữ mà thôi. Câu đó như sau : “Dĩ thân nhi giáo”, tức là phải đem chính cái nhân cách của bản thân mình như là một tấm gương để cho con, cho cháu trong nhà noi theo, nhiều hơn là dùng lời nói mà khuyên bảo chỉ dẫn cho con cháu phải làm thế này, thế nọ.
Gia đình tôi rất đông anh chị em, có đến tất cả 11 người lận, trên tôi thì có một anh và năm chị lớn, mà dưới tôi thì còn đến bốn người em nhỏ nữa. Vì sinh sống tại miền quê, với bà con họ hàng nội ngọai cùng ở quây quần trong một khu xóm, nên tương đối anh chị em chúng tôi được cha mẹ rèn cặp uốn nắn khá nghiêm túc, đồng thời cũng được cô dì chú bác thường xuyên nhắc nhở - theo đúng với nền nếp gia phong gia đạo đã thành một thứ truyền thống của dòng họ nhà mình. Ngay từ hồi còn nhỏ cỡ 7 - 8 tuổi, tôi đã được nghe cha mẹ khuyên bảo mấy anh chị lớn là : “Các anh chị lớn thì phải cố gắng ăn ở cho có đức, có hạnh để còn làm tấm gương tốt lành cho các em nhỏ noi theo. Đó là điều quan trọng nhất để mà giữ vững được cái tiếng thơm của dòng tộc nhà mình vậy…” Và chúng tôi thật may mắn, vì sau khi cha mẹ mất sớm, thì các anh chị lớn đã hợp với nhau, để mà chăm sóc bảo bọc, hướng dẫn cho mấy đứa em nhỏ tuổi như tôi trở thành người lương thiện chững chạc sau này.

 Qua bài viết này, tôi muốn gửi riêng đôi lời nhắc nhở đến với các con, các cháu của tôi và cả cho các cháu là con của anh chị em và của các bạn hữu thân thiết với tôi nữa. Các cháu là thế hệ thứ hai, thứ ba - dù đang sống ở hải ngoại hay còn ở trong nước - thì vẫn cần phải được khuyên bảo khích lệ để giữ vững được truyền thống đạo hạnh tốt đẹp của dòng họ nhà mình. Vì câu chuyện ở đây là trong vòng thân mật trong gia đình, nên tôi cứ thỏai mái tâm sự cởi mở tự nhiên với các cháu, chứ không cần phải gọt giũa lời văn như trong các bài viết khác.
Như đã ghi trên nhan đề, tôi muốn nhắc nhở đến cái đức tính sòng phẳng, cái sự biết điều của mỗi một con người trong cuộc sống chung với bà con thân tộc trong gia đình, cũng như với nhân quần xã hội.

1 - Trước hết là sự sòng phẳng trong nội bộ của mỗi gia tộc.

Sự thành đạt của bất kỳ con người nào, thì đầu tiên phải kể đến đó là do công lao của cả gia đình đã góp phần hỗ trợ khích lệ về vật chất cũng như tinh thần cho cá nhân đó. Dân tộc ta vốn có tinh thần hiếu học, nên ở trong gia đình nào thì cha mẹ hay cô dì chú bác cũng đều lo lắng chăm sóc cho lũ con cháu có điều kiện thuận lợi để học hành đỗ đạt thành tài, hầu có được một địa vị tương đối vững vàng ngòai xã hội. Vì thế mà mỗi khi trưởng thành, thì người con nào cũng đều phải biết đến cái công ơn đó của cha mẹ, ông bà, cô chú, của các bậc tiền nhân từ bao nhiêu thế hệ đã vun đắp, gầy dựng cho tương lai của cá nhân mình. Và rồi tìm cách đền đáp lại cái công lao rộng lớn như trời biển đó bằng cách góp hết tài năng trí tuệ và nghị lực của mình ra để mà xây dựng củng cố cho cái uy tín, cái tiếng tăm, cái sản nghiệp (patrinomy) của dòng họ nhà mình mỗi ngày một thêm tốt đẹp vẻ vang hơn mãi. Có làm được như thế, thì mới là con người biết điều, biết “ăn cây nào, rào cây ấy”, biết cư xử sòng phẳng với chính gia tộc dòng họ của bản thân mình vậy.

Điều này cần phải nhắc đi nhắc lại đối với thế hệ trẻ ngày nay, bởi vì từ ngày nước ta mở ra tiếp cận rộng rãi với văn minh Âu Mỹ, thì trong nhiều gia đình, nhất là ở các đô thị, con người thường hay lây nhiễm phải cái tính ích kỷ, cái lối sống “cá nhân chủ nghĩa”, mà coi nhẹ cái tinh thần gia tộc, sao lãng việc gắn bó liên đới với các thành viên khác thuộc dòng họ nhà mình. Thế hệ trẻ cần phải cảnh giác trước cái nguy cơ sa sút của nền tảng luân lý gia đình trước sự cám dỗ của lối sống quá thiên về sự hưởng thụ vật chất riêng tư cho cá nhân bản thân mình và cho gia đình nhỏ bé riêng biệt của mình - mà quên đi cái trách nhiệm, cái nghĩa vụ lớn lao hơn, tức là phải chăm sóc, lo lắng cho các thành viên khác trong đại gia đình, trong dòng tộc nhà mình nữa.

2 - Tiếp đến là sự sòng phẳng đối với cộng đồng xã hội.

Từ xa xưa, trong các gia đình có nền nếp gia giáo, thì các bậc tôn trưởng bao giờ cũng nhắc nhở con cháu không bao giờ được quên lãng cái công ơn lớn lao mà đất nước đã dành cho mỗi cá nhân, cũng như cho mỗi gia tộc đang sinh sống trên mảnh đất quê hương bản quán của mình. Dưới thời quân chủ phong kiến do nhà vua đứng đầu lãnh đạo, thì người ta hay nhắc đến câu : “Ân Vua, Lộc Nước”, tức là mỗi cá nhân đều được thụ hưởng những cái ân huệ, cái bổng lộc về mặt vật chất, cũng như về mặt tinh thần do quốc gia xã hội cung ứng cho mỗi người công dân và gia đình của họ.

Và trong dân gian, thì bà con cũng thường hay nói đến cái chuyện “Ân đền, Nghĩa trả” - để nhắc nhở lẫn nhau về cái nghĩa vụ mỗi con người sống trong xã hội, thì phải biết cách cư xử tốt đẹp -

 bằng cách báo đền cái ân nghĩa mà người khác đã làm cho mình. Trong tiếng Anh, người ta cũng có câu : “Give and Take”, có nghĩa là “Trao ra và Nhận vào”. Người ta cũng dùng thành ngữ “ Fair and Square” để diễn tả cái thái độ sòng phẳng, lương thiện trong cách xử thế đối với xã hội.
Về những ân huệ mà đất nước đã cung ứng cho mỗi công dân, thì phải kể đến nền giáo dục từ sơ cấp đến đại học, những dịch vụ chăm sóc về y tế vệ sinh công cộng, nhà săn sóc người già yếu, trung tâm chữa trị những bệnh nan y như bệnh phong cùi, bệnh HIV/AIDS, trợ cấp cho người thất nghiệp v.v… Rồi phải kể đến hệ thống hạ tầng cơ sở về giao thông gồm đường xá, cầu cống bến cảng, phi trường … Và nhất là sự bảo đảm về tình trạng an ninh trật tự xã hội cho mọi người dân lương thiện có được cuộc sống an cư lạc nghiệp, bảo vệ cho mọi công dân có được một môi trường lành mạnh ổn định để mà an tâm sinh họat với việc kinh doanh sản xuất hay trao đổi thương mại v. v… Cũng phải kể đến những khỏan ích lợi phi vất chất (immaterial items) như truyền thống văn hóa, lịch sử, ngôn ngữ, tư tưởng, triết học, đạo lý, sự minh triết khôn ngoan thông tuệ - mà cha ông ta đã tích lũy được từ ngàn đời để mà truyền lại cho thế hệ chúng ta ngày nay nữa.

Là những kẻ được thừa hưởng tất cả cái gia tài vật chất và tinh thần quý báu đó của đất nước, mỗi người chúng ta đều có cái bổn phận là phải tích cực góp phần vào việc bồi bổ vun đắp cho cơ đồ non nước mình mỗi ngày thêm phồn thịnh phong phú hơn mãi. Đó cũng chỉ là một sự sòng phẳng, một sự biết ơn đối với cộng đồng xã hội - mà một người có lương tri bình thường (common sense) thì đều phải ý thức được cái trách nhiệm phải trả lại cho dân tộc cái ân nghĩa mình mắc phải ngay kể từ lúc gia nhập vào cuộc sống tại thế nơi quê hương đất nước mình - để mà ra sức đưa hết khả năng riêng của bản thân mình hầu thanh thỏa cho được cái món nợ đó - như người Mỹ thường nói :” Just to pay your own dues”. Vậy thôi, chứ đây không phải là một điều cao xa, vĩ đại nào mà vượt ra khỏi khả năng của một cá nhân bình thường như đa số mỗi người chúng ta đâu.

3 - Sự sòng phẳng đối với quê hương thứ hai của người Việt đang sinh sống ở hải ngọai.

Hiện nay, chúng ta có đến gần 4 triệu người Việt sinh sống tại trên 60 quốc gia ở hải ngoại, trong số này có khá đông bà con và bạn hữu của tôi nữa. Phần đông lại đã nhập tịch làm công dân tại các quốc gia đó, nên họ có thể coi đấy là quê hương thứ hai của mình, thêm vào với quê hương của cha ông là nước Việt nam chúng ta. Như vậy, người Việt ở hải ngọai cũng phải có nghĩa vụ là phải sòng phẳng đối với quốc gia đang cưu mang cho mình có được một cuộc sống tự do, thỏai mái dễ chịu hơn là tại đất nước quê hương hiện đang do người cộng sản độc ác tàn bạo kềm kẹp. Ngòai nhiệm vụ đóng thuế và làm tròn nghĩa vụ của một người công dân bình thường đối với quê hương thứ hai này, người Việt hải ngọai cũng còn có bổn phận tinh thần đối với quê hương nguyên thủy của mình là đất nước Việt nam nữa.

Do đó mà họ có trách nhiệm đối với cả hai quê hương của mình, cụ thể là phải làm tròn bổn phận của một công dân gương mẫu đối với quốc gia đang cưu mang bảo bọc cho bản thân và gia đình mình, đồng thời cũng không được sao lãng cái bổn phận phải góp phần xây dựng cho quê hương nguyên gốc Việt nam mỗi ngày một tươi đẹp sáng lạn hơn mãi. Các chi tiết thể hiện lòng trung thành và quý mến đối với cả hai quê hương này, thì tùy theo tính chất năng động và sáng tạo và hòan cảnh riêng biệt của mỗi người, ta khỏi cần dài dòng bàn thảo ở đây nữa. Vấn đề chính yếu là mỗi người phải có ý thức rõ rệt về trách nhiệm nặng nề của bản thân mình, và ra sức chu tòan cái bổn phận cao cả đó đối với cả hai quê hương yêu quý của mình vậy.

Để kết thúc bài viết đã khá dài này, tôi chỉ xin nhắc lại là mỗi con, mỗi cháu phải cố gắng hết sức mình để mà đền đáp cái ân sâu nghĩa nặng mà đất nước dân tộc đã chăm lo săn sóc cho mình từ thuở sơ sinh cho đến ngày trưởng thành hiện nay. Đây không phải là một đòi hỏi, một thứ yêu sách quá đáng nào đối với các cháu, mà chỉ là một nghĩa vụ tối thiểu của một con người có lương tri, biết cư xử sao cho sòng phẳng đối với nội bộ gia tộc, cũng như đối với nhân quần xã hội, và đối với quê hương đất nước của bản thân mình mà thôi./

California, Tháng 11 năm 2011

Đoàn Thanh Liêm

 

 

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
19 Tháng Năm 2023(Xem: 221)
Chân thành cám ơn nhân dân và đất nước Hoa kỳ, một đất nước cơ hội và nhân bản, chúc mừng gia đình anh cựu học sinh khóa 6
19 Tháng Năm 2023(Xem: 127)
Biển thơ mộng nhưng biển cũng nguy hiểm. Là một thuyền nhân, tôi có kinh nghiệm về điều này. Khi một con sóng kinh khủng cấp 5 đổ ập xuống con thuyền của các bạn
24 Tháng Tư 2021(Xem: 6052)
Pháo binh thuộc quân đoàn và sư đoàn sẽ khai mào bằng một loạt đại bác vào sáng sớm mai để yểm trợ cho bộ binh tấn công.
20 Tháng Tư 2021(Xem: 5482)
Hơn nữa, do kho dự trữ nhiên liệu và đạn dược, đặc biệt là đạn đại bác, đã gần cạn, bắt đầu từ tháng Hai, ông thực hiện hai chương trình
20 Tháng Tư 2021(Xem: 5635)
Họ dự trù sẽ có cuộc hoảng loạn đối với hằng ngàn người Mỹ và các đồng minh của Nam Việt, các thợ thuyền công chức và bạn bè họ trong thành phố thiếu phòng ngự.
30 Tháng Tư 2020(Xem: 22051)
Chúng ta không nên sợ hãi hay xấu hổ khi tỏ lòng tôn kính với quốc kỳ Việt Nam thực sự. Chúng ta nên cố gắng hết sức để dạy thế hệ trẻ tiếng Việt
16 Tháng Giêng 2020(Xem: 27112)
Có 2 thứ bạn phải luôn ghi nhớ, đó là thực hiện những điều trên và làm thật tốt chúng trong cuộc sống hàng ngày.
30 Tháng Mười Một 2019(Xem: 26578)
sự công khai mới sẽ tiếp tục trỗi cao lên và ngân vang xa hơn trên suốt con đường đưa ta đến thế giới hòa giải, tình thân, và hòa bình mới.
11 Tháng Chín 2019(Xem: 26829)
song dù thành công hay thất bại, thì Hoàng Chí Phong vẫn là một "siêu phẩm" đi vào lịch sử đấu tranh đòi dân chủ của nhân loại.
29 Tháng Sáu 2019(Xem: 6753)
không biết các bạn trẻ cùng trang lứa ở đất quê cha đang nghĩ gì? Hay vẫn chưa tỉnh cơn mê. Hay chỉ biết rơi nước mắt vì trái banh trên sân cỏ
19 Tháng Tư 2019(Xem: 7046)
Tháng Tư lại về, ký ức đau thương của người dân miền Nam lại gợi nhớ những chết chóc tang thương do cuộc chiến phi nghĩa của cộng sản Bắc Việt tạo ra
30 Tháng Năm 2017(Xem: 13124)
Đời này tới đời kia, người dân chỉ biết biết cắm cúi sống và cắm cúi làm việc. Nghĩa là đi từ kiếp con người sang kiếp của loài vật.
17 Tháng Ba 2017(Xem: 41319)
GIỚI TRẺ DẤN THÂN YÊU NƯỚC CÀNG NGÀY CÀNG NHIỀU ,THÌ TỔ QUỐC QUÊ HƯƠNG VIỆT NAM SẼ SỚM CÓ TỰ DO ,DÂN CHỦ, PHÚ CƯỜNG
15 Tháng Ba 2017(Xem: 25231)
Hãy cùng theo dõi Video Clip này đến hết, để nếu mình còn thương còn nhớ VN, thì chúng ta sẽ chờ dịp góp phần công sức với những trí thức đấu tranh
13 Tháng Hai 2016(Xem: 15812)
Hình ành tiêu biểu cùa Western Insuranc văn phòng hội ái hữư Biên Hòa California
15 Tháng Sáu 2015(Xem: 11349)
Những đồng bào của tôi ơi, nhất là những người trẻ trong nay mai sẽ phải kê vai nâng cả một gánh sơ hà, xin đừng để cho kẻ xấu ác tiếp tục khủng bố bằng cụm chữ răn đe “hãy tránh xa chính trị.”
07 Tháng Tư 2015(Xem: 8888)
chúng tôi miễn dịch với mọi sự dối trá và độc ác của cộng sản, nhiều người vẫn đang đi tìm tự do, và sẽ có ngày chân lý sẽ chiến thắng.
30 Tháng Ba 2015(Xem: 8544)
Chỉ còn mỗi cách là toàn dân Tổng Nổi Dậy lôi cổ chúng xuống và đuổi chúng ra khỏi bờ cõi trao chúng cho giặc Tầu là xong
15 Tháng Ba 2015(Xem: 8997)
Các thế hệ tương lai tại Việt Nam xứng đáng được nghe, được nghĩ, được nói điều chân thật, được hưởng một đất nước lành lặn, sạch sẽ. Ngày ấy sẽ tới.
02 Tháng Ba 2015(Xem: 8315)
Cho đến bao giờ ngày này không phải để cho người cười kẻ khóc, mà chỉ còn là một vết sẹo thời gian trong lòng mọi người Việt Nam?
07 Tháng Hai 2015(Xem: 9484)
“Đừng về để dẫm vào đường cụt. Trên mảnh đất này, người tài không có cơ hội. Vì tương lai của con, hãy đi đi!”
12 Tháng Giêng 2015(Xem: 9541)
Bọn chúng, khi đuối lí, chỉ có mỗi một cách, đó là giơ nắm đấm lên. Đừng học lũ mất dạy đó, ông ạ.
11 Tháng Giêng 2015(Xem: 8496)
Lời của bài hát nầy tôi thấy rất hay rất" tâm tư", nó diễn tả rất đúng cuộc sống nơi " thiên đường " mà tôi đang sống.
22 Tháng Mười 2014(Xem: 9770)
một người Việt Nam bình thường, đơn giản như hạt gạo, củ sắn, củ khoai, con mắm, ngọn rau nhưng cũng vô cùng cao quý
02 Tháng Mười 2014(Xem: 23590)
Tương lai đất nước nằm trong tay bạn, đừng thờ ơ, đừng làm ngơ.
24 Tháng Chín 2014(Xem: 9428)
chín mươi hay một trăm cũng chỉ có một thời tuổi trẻ và khi qua đi, tuổi trẻ sẽ không bao giờ trở lại.
02 Tháng Sáu 2014(Xem: 12915)
mong chờ có ai đó đứng ra trả lời những câu hỏi trên, như đã nêu ra sự thật về Hoàng Sa.
13 Tháng Năm 2014(Xem: 9374)
Chủ nhật ngày 18 tháng Năm năm 2014, Toàn quốc xuống đường! Hãy xuống đường để nhà cầm quyền Việt Nam thấm thía rằng số phận họ gắn liền với dân tộc Việt Nam
01 Tháng Năm 2014(Xem: 8722)
Thật lạ khi ai cũng biết cha mẹ quan trọng hơn, nhưng một vài người lại dành nhiều yêu thương, giấy bút, tâm trí hơn cho những thần tượng ở đâu đó.
01 Tháng Năm 2014(Xem: 13096)
Lần thứ nhất khi đội quân chiến thắng vào Sài Gòn năm 1975, trong khi tất cà mọi người trong đội quân chúng tôi đều hớn hở cười thì tôi lại khóc
30 Tháng Tư 2014(Xem: 9232)
Ba mươi tháng tư đến như tên khách lạ, không mời, không mong, không đợi, không chờ, đến nhà gõ cửa không hỏi, không chào. Ba mươi tháng tư, một nửa miền Nam cúi đầu dưới họng súng đi theo một nửa miền Bắc đau thương xã hội chủ nghĩa
15 Tháng Tư 2014(Xem: 8169)
Vừa biểu tình thầm lặng trong mưa Vừa nhắc nhở cô bác chống Tàu xâm lăng
10 Tháng Tư 2014(Xem: 9363)
Chẳng biết viết gì hơn bao nhiêu người khắp trong nước và thế giới đã viết về anh, tôi chỉ xin phép hương hồn anh và gia đình anh thứ lỗi cho tôi về những gì “có ý khác
07 Tháng Tư 2014(Xem: 8655)
chó là con vật được đánh giá cao vì sự thông minh, lanh lợi, lòng trung thành, tình cảm chan chứa, và nhất là mối thân hữu tự nhiên đối với loài người.
03 Tháng Tư 2014(Xem: 11789)
Hãy hy vọng và cầu nguyện, ngay cả khi chúng ta bị phản bội, đang thất bại, hoặc gặp hoạn nạn… Tất cả rồi cũng trôi qua với cuộc đời tạm thời này
25 Tháng Ba 2014(Xem: 10387)
Thật xấu hổ nếu 4000 năm văn hiến chỉ là một chương trong sách lịch sử chứ không được thể hiện trong cách hành xử đời thường
21 Tháng Ba 2014(Xem: 22535)
Cuộc Chiến Quốc Cộng đang đi vào giai đoạn kết thúc. Số phận của Đảng Cộng Sản Việt Nam và chế độ Việt Cộng đã được quyết định, vấn đề còn lại chỉ là khi nào và bằng cách nào.
28 Tháng Hai 2014(Xem: 9516)
tuổi trẻ Việt Nam và người dân yêu chuộng tự do dân chủ sẽ là người tiên phong quyết định vận mạng của đất nước cho VIỆT NAM NGÀY MAI
27 Tháng Hai 2014(Xem: 11157)
Vũ điệu trên những xác chết... Sự ngu dốt của một thiếu tá... Sự chết lịm của một chính thể.
24 Tháng Hai 2014(Xem: 13085)
Ukraine cũng là bài học để mà họ có thể nhìn, nếu học tích cực hơn, thì họ nhìn theo một quan điểm tích cực, tức là quan hệ nhân - quả, "Tôi muốn nói tới quan hệ ai bắn vào nhân dân...
24 Tháng Hai 2014(Xem: 8551)
Hiện tại nước Nga đã vĩnh biệt CNCS, nhưng như con chim một lần bị tên bắn, Nhân dân Ukraina giờ đây nhìn thấy cành cây cong vẫn cứ run rẩy dù cành cây có điểm những nụ hồng.
18 Tháng Hai 2014(Xem: 8602)
Là một người quan sát về lịch sử, tôi biết là lịch sử, mặc dù được khép kín trong quá khứ, vẫn luôn luôn mở rộng ra tương lai.
18 Tháng Giêng 2014(Xem: 10195)
Nên chăng phải in câu “Người tiêu thụ vé số kiến thiết từ trẻ em, người già, người tàn tật là tiếp tay với vi phạm pháp luật” trên từng tờ vé số kiến thiết
22 Tháng Mười Hai 2013(Xem: 8781)
Việt Dzũng đã ra đi, nhưng tinh thần và lý tưởng phục vụ cho tha nhân, cho quê hương đất nước cùng dòng nhạc của anh vẫn còn tồn tại và sẽ sống mãi trong lòng những người thương mến anh.
22 Tháng Mười Hai 2013(Xem: 8643)
Mỗi con người sinh ra đều có điều kiện và giới hạn của họ. Vấn đề là mỗi người phải cố gắng sống và làm việc để phát triển hết mức khả năng của mình.
22 Tháng Mười Hai 2013(Xem: 8893)
Xin Anh, nhờ Ơn Trên, phù hộ cách riêng cho những ai còn sống đang tiếp tục con đường Anh từng đồng hành và gây nguồn cảm hứng.
20 Tháng Mười Hai 2013(Xem: 9342)
Sau hai mươi năm hoạt động không ngừng nghỉ trên mọi lãnh vực và được nổi danh khắp nơi, được hàng triệu người ái mộ (nhứt là giới trẻ ở hải ngoại), nhưng cũng có lúc Việt Dzũng cảm thấy rất cô đơn.