7:50 SA
Thứ Tư
12
Tháng Sáu
2024

LUYẾN TIẾC VÀ QUÊN ĐI - LÊ PHAN

29 Tháng Mười Hai 201112:00 SA(Xem: 13492)
Luyến tiếc và quên đi

blank



Lê Phan

 

Vào lúc mà đáng lẽ chúng ta phải viết cho nhau những lời chúc tụng cho một mùa Giáng Sinh an lành, bình an dưới thế, sau một năm đầy biến động, và cầu mong năm mới sẽ tốt đẹp hơn thì đã có tin về sự qua đời của hai nhân vật.

Nếu trong cái thế giới hỗn loạn của chúng ta ngày nay có ai có thể được coi như là một tiêu biểu của cái thiện thì hẳn người đó có lẽ là ông Vaclav Havel, cựu tổng thống Cộng Hòa Czech. Và ngược lại, nếu ai có thể được coi như là tiêu biểu cho cái ác thì trong số ứng viên giới hạn còn lại trong hàng lãnh đạo thế giới hẳn phải có ông Kim Jong-il. Ấy vậy mà họ lại cùng qua đời chỉ cách nhau có một ngày.

Không những họ là tiêu biểu của hai sự đối nghịch, họ cũng là hai con người hoàn toàn ngược nhau. Cùng nhỏ con, ông Havel chưa bao giờ để cho dáng vóc của mình tạo cho một mặc cảm. Có lẽ đối với ông tầm vóc con người chẳng có gì là quan trọng cả. Ông Kim Jong-il của Bắc Hàn thì khác hẳn. Luôn bị mặc cảm vì thiếu chiều cao, ông đi giày cao gót, để mái tóc bồng bềnh mong sao cho thấy mình cao hơn là tầm vóc thật. Đối với ông Kim, có lẽ dáng vóc của ông đã làm ông mang một thứ mặc cảm Napoleon, một thứ mặc cảm tự ty của những người thiếu chiều cao.

Họ còn khác nhau như nước với lửa ở nhiều khía cạnh. Ông Havel, một nhà văn, một nhà tư tưởng, không màng bao nhiêu đến cuộc sống vật chất trong khi ông Kim coi hưởng thụ, nhất là hưởng thụ vật chất là cái thú ở đời. Chả thế mà trong thời đầu thập niên 1990 khi chưa có lệnh cấm vận và ông Kim được tự do mua rượu, ông đã là khách hàng ngon lành nhất của công ty Hennessy, mỗi năm tiêu tốn khoảng từ 600,000 đến 850,000 đô la để mua rượu. Nghe đâu ông thích nhất là loại cognac Paradis, giá bán trung bình chỉ sơ sơ cỡ 700 đô la một chai, trong khi lợi tức đầu người của người dân của ông chỉ có 1,000 đô la một năm.

Ông Kim là người để chúng ta nói chuyện đùa cho vui. Tôi còn nhớ trang bìa của tờ The Economist về chuyến viếng thăm thượng đỉnh chưa từng có giữa lãnh tụ Nam Hàn, Tổng Thống Kim Dae-jung, và ông Kim Jong-il, đã có hình ông và một hàng tít “Hello Earthling”. Quả là đúng thế, con người của ông xa lạ như là một người hành tinh chứ không phải một con người của địa cầu này. Huyền thoại của Bắc Hàn, thần thánh hóa ông, lại càng chỉ làm cho thêm nực cười.

Dĩ nhiên điều đó không có nghĩa là chúng ta nên coi thường ông. Một nhà ngoại giao đã làm việc ở Bắc Hàn đã chỉ ra là ở một phương diện nào đó, hành vi của ông rất khôn ngoan và đầy tính toán. Ông sợ bị Hoa Kỳ và đồng minh xâm lăng, ông sợ miền Nam mà ông biết ngày càng hùng mạnh hơn miền Bắc nghèo đói của ông mặc dầu ông có một quân đội gấp đôi gấp ba lần họ. Và do đó ông đã chọn con đường mà ông cho là tốt đẹp nhất để bảo đảm không bị tấn công. Ông bỏ hết cố gắng để tạo dựng cho Bắc Hàn một chương trình để làm sao đạt được khả năng vũ khí hạt nhân càng sớm càng tốt. Với lá bài đó, ông đã tạo cho mình một thế đứng khá vững chãi. Thế giới có thể bỏ đói dân ông nhưng không dám đụng đến ông.

Không mấy ai được đến gần ông để có thể biết con người ông như thế nào nhưng bản lãnh của ông trong việc chế ngự được hành lãnh đạo đảng cũng như hàng tướng lãnh chứng tỏ ông là một đối thủ đáng sợ.

Nói tóm lại, ông không phải là một người tử tế mà chúng ta muốn làm bạn.

Ngược lại, ông Havel là một người thật đáng mến. Tờ Financial Times, hồi năm 2008 đã gửi một phóng viên đến để phỏng vấn ông. Phóng viên Stefan Wagstyl viết “Luôn là một người nhẹ nhàng, ông rụt rè đi vào như thể, ngay trong chính văn phòng của mình, ông cảm thấy không chắc chắc về khung cảnh xung quanh. Nhiều năm nổi tiếng là nhà văn bất phục, nhà cách mạng chống cộng và tổng thống của cả Tiệp Khắc lẫn Cộng Hòa Czech, cũng không lột được từ vị vua triết gia (philosopher-king) bản chất khiêm nhường tự nhiên. Sự chào đón của ông nồng nhiệt nhưng hơi ngần ngại. Giọng nói của ông, khào khào sau nhiều thập niên hút thuốc... đã nhỏ nhẹ đến nỗi thật khó tưởng tưởng là ông đã đọc nhiều trăm bài diễn văn. Nhưng khi câu chuyện bắt đầu ông như sống lại. Có vẻ như bộ óc bên trong cái thân thể yếu đuối này lớn hơn là cái khung chứa đựng nó. Ông chăm chú nghe, ngừng lại trước khi nói và cấu tạo câu trả lời thật cẩn thận, cộng với thỉnh thoảng thoáng hiện sự châm chọc đã làm ông nổi tiếng là một nhà viết kịch.”

Hơn tất cả mọi sự cái khác biệt giữa Havel và Kim là giữa một nhà giải phóng và một kẻ độc tài.

Trong tập tiểu luận nổi tiếng “Quyền hành của những kẻ không có quyền”, ông Havel đã đặt vấn đề quanh hành động của một ông bán rau và tấm khẩu hiệu mà ông ta dán lên cửa kiếng tiệm rau của mình. Đó là khẩu hiệu “Công nhân của thế giới hãy đoàn kết lại”. Ông Havel đã đặt câu hỏi là liệu người công nhân này có hiểu hay nghĩ gì về khẩu hiệu đó không? Và ông lý luận là ý nghĩa thực sự của cái khẩu hiệu đó không phải là chính nó. Mục đích của ông bán rau khi dán khẩu hiệu đó lên cửa kiếng là để tuân thủ, và tránh vấn đề. Ông Havel đã diễn dịch khẩu hiệu đó là “Tôi sợ và do đó tuân lệnh tuyệt đối.”

Điều đáng nói là chính những người Bắc Hàn đang khóc lóc cho ông Kim cũng đang nói lên điều đó. Người dân Bắc Hàn khóc vì tập quán khi dự tang lễ phải khóc. Nhưng họ cũng khóc vì cũng như ông bán rau, họ không dám không khóc. Họ sợ thành ra họ khóc.

Nhưng Havel tin là nếu khẩu hiệu được đưa ra không mập mờ như khẩu hiệu trên mà rõ ràng hơn, chẳng hạn “Tôi sợ thành ra tôi trung thành không đặt điều kiện” thì ông ta sẽ không thể không suy nghĩ về việc dán nó lên cửa kiếng. Ông ta sẽ cảm thấy hổ thẹn và khó chịu phải đưa ra một công bố rõ ràng về sự hèn nhát của mình như vậy trên cửa kiếng, và “thật tự nhiên, vì ông ta là một con người, và do đó có một ý thức về tư cách của chính mình”.

Theo Havel, nếu không được cho phép tỏ sự hèn nhát của mình qua một khẩu hiệu vô thưởng vô phạt mà bị ép phải chứng tỏ sự hèn nhát đó qua một khẩu hiệu rõ ràng hơn, ông bán rau có thể sẽ nổi cơn phản loạn. Ông ta có thể ngưng dán khẩu hiệu lên kiếng, ông ta có thể ngưng tham gia các cuộc họp tập chính trị. Và “Qua cuộc nổi loạn ông bán rau đã bước ra khỏi tình trạng sống trong sự giả dối. Ông bác bỏ nghi thức và phá luật chơi. Ông khám phá lại lần nữa bản chất và tư cách đã bị đè nén của mình.”

Hành động của ông, ngay cả nếu bị đàn áp, cũng sẽ làm lung lay chế độ bởi ông đã không chịu sống trong giả dối. “Ông đã bảo hoàng đế trần truồng. Và vì hoàng đế thực sự trần truồng, một cái gì vô cùng nguy hiểm đã xảy ra: Qua hành động của mình, ông đã tuyên ngôn với thế giới. Ông đã cho tất cả mọi người nhìn sau bức màn.” Và theo Havel, sống trong sự thật đã từ chối chế độ cộng sản chính nghĩa của họ và sau cùng quyền lực của họ.

Thành ra thế giới sẽ mãi luyến tiếc sự mất mát khi Vaclav Havel qua đời, trong khi thế giới chỉ sợ cái chết của ông Kim Jong-il vì nó có thể dẫn đến một cái gì đó còn tệ hơn ông ta nữa.

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
02 Tháng Năm 2024(Xem: 138)
Sự thiếu vắng tiếng nói của miền Nam cũng đã được nêu lên với đoàn làm phim trong buổi giới thiệu bộ phim tại Sài Gòn vào tháng 8/2017
29 Tháng Tư 2024(Xem: 125)
Nhạc vàng tuy ngôn từ thật bình dân nhưng đẹp, rất trao chuốt và giàu giai điệu, nó chứa đầy một trời yêu thương,
08 Tháng Tư 2024(Xem: 645)
Tôi là người Việt về thăm quê thì mắc mớ gì mà gọi tôi là ‘Việt Kiều’?! Đáng lý ra nên gọi là ‘Kiều Bào’.
01 Tháng Tư 2024(Xem: 670)
rõ ràng, hơi mắc. Dân Việt, tội thay, không những đã bị hớ mà còn mua nhầm đồ giả và đồ đểu nữa cơ!
25 Tháng Ba 2024(Xem: 792)
thế nhưng trên thế giới này có rất nhiều người đều đang vắt óc suy nghĩ làm thế nào để chỉ bỏ ra một chút công sức hay một chút tiền mà có được nhiều thứ.
04 Tháng Ba 2024(Xem: 826)
Nhưng những ai đã từng sống ở nước ngoài, mà phản đối ý kiến của tôi, thì tôi sẽ rất vui và sẵn lòng được chất vấn.
05 Tháng Hai 2024(Xem: 732)
Đúng là một thảm kịch của lịch sử hỏa xa Đông Dương! Nếu đường xe lửa này không bị tháo gỡ
01 Tháng Hai 2024(Xem: 811)
văn kiện... để thoả hiệp với giặc, chấp nhận đất, biển, đảo của mình thuộc về giặc là đắc tội với dân tộc
18 Tháng Giêng 2024(Xem: 716)
Hoàng Sa, xa vời ơi Hoàng Sa! Tên người ngân buồn như bản thánh ca…
18 Tháng Giêng 2024(Xem: 692)
Anh chiến sĩ, là anh lính chiến VNCH, là nhơn vật quan trọng trong toàn bài hát. Vì anh lính mới có "chúc anh vui bước đường công danh"
02 Tháng Mười Hai 2023(Xem: 787)
Sống tủi làm chi đứng chật trời! Sống nhìn thế giới hổ chăng ai?
27 Tháng Mười 2023(Xem: 1150)
Đừng bắt những đứa trẻ yêu nước khi chúng chưa biết yêu bản thân mình. Đừng bắt những đứa trẻ yêu nước khi người lớn không yêu nước
27 Tháng Mười 2023(Xem: 1106)
"khu rừng bê tông", sẽ không ai có thể nói rằng dưới mặt nước là một thành phố xinh đẹp đã tìm ra cách để sống với thiên nhiên.
22 Tháng Tám 2023(Xem: 1672)
Hào quang lịch sử, vinh quang quá khứ, dân tộc anh hùng, bốn nghìn năm văn hóa...... sẽ chỉ là một thứ huy chương cũ kỹ treo trên tường một căn nhà đã dột nát
18 Tháng Tám 2023(Xem: 1374)
tôi không thể nhận ơn huệ từ kẻ khác, nhưng tôi đã trên con đường trở về nơi chốn của mình: tôi là người Việt.
09 Tháng Tám 2023(Xem: 1269)
Ngoài phố, gió bắt đầu lạnh, từng tốp học sinh chạy tập thể dục rầm rập trên vỉa hè, những chiếc áo khoác thêu cờ quốc gia ở sau lưng. Và Tony biết, sau lưng của mỗi công dân luôn là một Tổ quốc.
01 Tháng Sáu 2023(Xem: 1906)
Các anh hãy làm nhạc hay hơn nó, có tài năng hơn nó để vĩnh cửu như nó … Dèm pha, mai mỉa, xúc phạm nó vô nghĩa! Nó càng bất tử
27 Tháng Tư 2023(Xem: 1725)
đoàn kết với nhau vì những mục tiêu lớn, mà trước mắt của chúng ta là những vấn đề phải đối phó như chủ quyền của đất nước
08 Tháng Ba 2023(Xem: 1989)
trực tiếp góp ý nhẹ nhàng trong tinh thần xây dựng để hội đoàn càng ngày càng phát triển tốt đẹp hơn, thay vì mình đứng bên ngoài cứ chê trách.
13 Tháng Mười Một 2022(Xem: 2496)
Và chúng ta thương được nhau, nhìn nhau mà cảm thông ... cũng là một cuộc tu hành vĩ đại.
31 Tháng Mười 2022(Xem: 2644)
Sống sót sau chiến tranh là một điều may mắn, nhưng nhiều khi tôi nghĩ, sống sót để làm gì mới là điều đáng nói, phải không anh?
26 Tháng Bảy 2022(Xem: 2647)
Và nguyên nhân chính của mọi thảm trạng trên đất nước ngày nay là cơ chế độc tài CS. Do đó, thay đổi mà Việt Nam cần là thay đổi cơ chế CS đang thống trị
22 Tháng Bảy 2022(Xem: 2758)
Một động tác nhỏ nhưng rất văn hoá và nhân văn, một hình ảnh cao đẹp hết sức, phải đáng trân trọng và phổ biến trong xã hội ngày nay
27 Tháng Năm 2022(Xem: 3293)
những kẻ có những cái đầu to quá khổ nhưng bộ óc không chỉ teo bé mà còn chứa đầy những thứ giống hệt thứ cám mà người Thái sản xuất ở Việt Nam.
24 Tháng Năm 2022(Xem: 3095)
Cuộc sống này ta tạo nên nó chỉ mười phần trăm, còn chín mươi phần trăm là tùy thuộc cách ta tiếp nhận nó!
06 Tháng Năm 2022(Xem: 3510)
hình ảnh qua sự sụp đổ đầy oan khiên , vô lý của 1 chế độ hoàn toàn chính đại, hoàn toàn oai hùng...
29 Tháng Tư 2022(Xem: 2800)
Buổi lễ chấm dứt vào hồi 17 giờ 50 phút và mọi người đã rời khỏi dinh Độc Lập dưới cơn mưa đầu mùa nặng hạt và mây đen giăng phủ cả bầu trời…
22 Tháng Tư 2022(Xem: 3124)
Ps: Bài học này thật sự quan trọng trong cuộc sống chúng ta. Những điều chân thành từ tấm lòng của bạn không phải ai
19 Tháng Tư 2022(Xem: 3216)
chỉ biết thật đau trong lòng. Cây viết dường như đã hết mực Những ngón tay bấm máy run run.
21 Tháng Ba 2022(Xem: 3108)
Người hạnh phúc nhất không phải là người có tất cả những thứ tốt nhất. Họ chỉ trân trọng mọi thứ mà họ có.
01 Tháng Hai 2022(Xem: 3221)
Trước giờ vẫn nghe câu “Thắng làm vua, thua làm giặc” và “Kẻ thắng viết nên lịch sử”, nhưng chưa từng thấm thía nó như lúc này!
25 Tháng Giêng 2022(Xem: 3548)
Chúc mọi người ai là chủ nợ thì đòi được đầy đủ. Ai là con nợ thì trả trong hoan hỉ. Cả nhà cùng vui nhân dịp xuân về.
18 Tháng Giêng 2022(Xem: 3418)
Vậy là Trung Quốc đã cướp Hoàng Sa của chúng ta gần nửa thế kỷ. Xem lại ảnh này lần nào cũng rưng rưng
16 Tháng Giêng 2022(Xem: 3689)
Mấy chục năm nay, ở Việt Nam người ta bỏ tiếng Nga để quay sang học tiếng Anh nhưng càng học tiếng Anh thì lại càng ra tiếng... U
21 Tháng Mười Một 2021(Xem: 4533)
Đã đến lúc phải tôn vinh đúng mức các thầy cô giáo, đặc biệt là ở bậc tiểu học, trả lương xứng đáng, và dĩ nhiên phải sàng lọc để chọn đúng những người
15 Tháng Chín 2021(Xem: 4427)
Hãy biến mỗi ngày thành một ngày có ý nghĩa và tràn ngập niềm vui; hãy lưu lại cho thế hệ sau những điều tốt đẹp.
29 Tháng Tám 2021(Xem: 4559)
cụ Biden dĩ nhiên sẽ là người chịu trách nhiệm đầu tiên. Nhưng tất cả những người đã bỏ phiếu cho cụ sẽ liên đới chịu trách nhiệm trước lịch sử
29 Tháng Tám 2021(Xem: 4676)
Đủ rồi các bạn hỉ? ! Xin tạm biệt. Xin lắng chúc lòng thương nhớ quê hương đã mầt và thương xót cho đất nước và người dân A Phú Hản xa xôi kia.
27 Tháng Bảy 2021(Xem: 5399)
Chúng ta thật sự chỉ còn có thể trông cậy vào nhau để sống còn trong trận cuồng phong Covid này. KHÔNG CÒN AI KHÁC!
26 Tháng Bảy 2021(Xem: 4955)
từng dòng người tháo chạy khỏi Sài Gòn. Bởi Sài gòn không còn đủ sức cưu mang họ.... Sài gòn bệnh nặng rồi.
21 Tháng Bảy 2021(Xem: 4313)
Xin đừng vì cảm xúc nhất thời hay vì lấy thành tích cho phong trào của hội nọ hội kia mà tổ chức ra những việc không có giá trị và lãng phí tình cảm thực sự của người dân như vậy nữa.
18 Tháng Bảy 2021(Xem: 3997)
phần ăn giấm giúi cho nhau dưới gầm bàn quyền lực. Tuổi trẻ đó, thời đại đó, sẽ không khác gì dành cho loài dã thú.
08 Tháng Sáu 2021(Xem: 4837)
Nếu bạn muốn mối quan hệ của mình thành công, hãy luôn nhớ mang theo sự tử tế và vị tha. Chắc chắn, sẽ có rất nhiều thách thức phải đối mặt và vượt qua
18 Tháng Tư 2021(Xem: 6038)
Toàn thế giới không có một chính quyển dân chủ tiên tiến nào mà phải quản tri đất nước sau hàng rào sắt thép hay đít của những người lính chiến
10 Tháng Ba 2021(Xem: 6124)
Một đứa trẻ sinh trưởng và lớn lên trong gia đình khoan hậu, thiện lương cũng sẽ mang trái tim hiền lành, nhân duyên tốt,
26 Tháng Hai 2021(Xem: 6203)
Nên, đĩa CD với bài hát “Huế Tình Yêu Của Tôi” mà bạn gửi, tôi xin cất lại. Bởi vì như tôi đã nói “Huế Tình Yêu Của Tôi.” Chỉ còn là một nỗi đau.
28 Tháng Giêng 2021(Xem: 5092)
mà lại đi bỏ một người có tâm, có tài thực sự để lựa một cụ già vừa lẫn vừa ễnh bụng với cả trăm triệu Nhân Dân Tệ
25 Tháng Giêng 2021(Xem: 5054)
cũng như chính họ sẽ là nhân tố chính để từng bước biến thế giới này nằm dưới tay kiểm soát của các chính quyền độc tài toàn trị.
21 Tháng Giêng 2021(Xem: 5330)
Giờ này deep state chỉ còn biết vò đầu bứt tóc than trời : Không có cái dại nào giống dại nào, sao lại để con chốt qua sông !!
09 Tháng Giêng 2021(Xem: 5622)
Tôi muốn nói, đã phạm một tội tày trời: đó là sự phản bội. Một cựu T.T Trump nay mai sẽ chết đi, còn lưu danh thiên cổ.